Tư vấn chuyên môn: BS.CKI Trương Ngọc Dễ
Chuyên khoa Ung thư
1. UNG THƯ PHỔI LÀ GÌ?
Ung thư phổi là tình trạng các tế bào ở phổi, thường là biểu mô của phế quản hoặc mô phổi, phát triển bất thường, mất kiểm soát và có khả năng di căn tới các bộ phận khác của cơ thể.
Ung thư phổi được chia ra hai nhóm chính: Ung thư phổi không tế bào nhỏ NSCLC (Non‑small cell lung cancer) và ung thư phổi tế bào nhỏ SCLC (Small cell lung cancer).
Yếu tố nguy cơ nổi bật nhất là hút thuốc lá (bao gồm cả hiện tại và trong quá khứ).
Ung thư phổi thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn sớm nên việc tầm soát và phát hiện sớm đóng vai trò rất quan trọng nhằm tăng khả năng điều trị thành công.
2. LÀM SAO ĐỂ TẦM SOÁT UNG THƯ PHỔI?
a. Mục đích
- Tầm soát là việc thực hiện các xét nghiệm hoặc chụp hình trước khi có triệu chứng nhằm phát hiện ung thư phổi ở giai đoạn sớm - khi khả năng điều trị cao hơn.
- Khi phát hiện sớm, tỷ lệ điều trị hiệu quả hơn thời gian sống còn tăng cao hơn so với khi phát hiện muộn.
b. Đối tượng nên tầm soát
Theo hướng dẫn:
Nên làm tầm soát bằng chụp CT liều thấp (low-dose CT - LDCT) cho người có nguy cơ cao: có tiền sử hút thuốc nặng (ví dụ 20 pack-year hoặc hơn), hoặc hiện đang hút hoặc đã bỏ trong vòng 15 năm. Người ở độ tuổi khoảng 50‐80, có ít nhất 20 pack-year và đã bỏ thuốc dưới 15 năm hoặc đang hút.
c. Quy trình tầm soát
- Thường dùng kỹ thuật chụp CT liều thấp (LDCT).
- Nếu kết quả bình thường: có thể hẹn tái khám, lặp lại chụp định kỳ (hàng năm) nếu tiếp tục có nguy cơ.
- Nếu phát hiện nốt phổi hoặc hình ảnh nghi ngờ: cần đánh giá thêm, có thể chụp lại sau vài tháng, hoặc xét nghiệm chuyên sâu hơn.
3. CHẨN ĐOÁN UNG THƯ PHỔI
a. Khi nào cần chẩn đoán?
- Khi có triệu chứng nghi ngờ: ho kéo dài, ho ra máu, khó thở, đau ngực, giảm cân không rõ nguyên nhân.
- Khi phát hiện hình ảnh bất thường qua tầm soát hoặc khám lâm sàng.
b. Các bước chẩn đoán
- Chụp hình: X-quang ngực, CT scan, đôi khi PET scan hoặc MRI nếu cần đánh giá lan rộng.
- Lấy mô hoặc tế bào:
+ Xét nghiệm đờm nếu có ho đờm.
+ Nội soi phế quản (bronchoscopy) hoặc sinh thiết qua da (needle biopsy) hoặc phẫu thuật nếu cần.
- Xác định giai đoạn (staging): xem ung thư đã lan tới hạch hoặc cơ quan khác chưa, để quyết định kế hoạch điều trị.
c. Loại hình và giai đoạn
- Xác định loại ung thư: Vì ung thư phổi không tế bào nhỏ hoặc ung thư phổi tế bào nhỏ có cách điều trị sẽ khác nhau.
- Đối với ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC): Phân giai đoạn từ I đến IV
- Đối với ung thư phổi tế bào nhỏ (SCLC): Phân theo “limited” và “extensive”
4. ĐIỀU TRỊ UNG THƯ PHỔI THẾ NÀO?
Việc lựa chọn điều trị phụ thuộc vào các yếu tố:
- Loại ung thư (NSCLC hay SCLC)
- Giai đoạn của bệnh
- Tình trạng sức khỏe chung của người bệnh
- Mong muốn điều trị của người bệnh.
a. Phẫu thuật
- Là lựa chọn ưu tiên nếu ung thư được phát hiện sớm, chưa lan ra ngoài và người bệnh có đủ điều kiện phẫu thuật.
- Các hình thức phẫu thuật: cắt một phần phổi (wedge resection), cắt một phân thùy (segmentectomy), cắt một thùy (lobectomy), thậm chí cắt toàn bộ phổi (pneumonectomy).
b. Xạ trị (Radiation therapy)
Sử dụng tia năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư. Có thể dùng trước hoặc sau phẫu thuật hoặc khi phẫu thuật không khả thi.
c. Hóa trị (Chemotherapy)
Dùng thuốc hóa học tiêu diệt hoặc ngăn chặn tế bào ung thư phát triển. Thường kết hợp với xạ trị hoặc sau phẫu thuật để giảm nguy cơ tái phát.
d. Điều trị nhắm trúng đích (Targeted therapy) và miễn dịch (Immunotherapy)
- Với NSCLC, nếu có xét nghiệm tìm thấy đột biến gen (molecular testing), có thể dùng thuốc nhắm trúng đích.
- Miễn dịch trị liệu: giúp hệ miễn dịch nhận ra và tiêu diệt tế bào ung thư.
e. Chăm sóc giảm nhẹ (Palliative care)
Không chỉ dành cho giai đoạn muộn: có thể kết hợp sớm để giúp cải thiện chất lượng cuộc sống, giảm triệu chứng.
5. LƯU Ý
- Ngừng hút thuốc lá: Dù đã bị ung thư hay chưa, việc bỏ thuốc vẫn mang lại lợi ích rõ rệt.
- Phối hợp điều trị hiệu quả từ đa chuyên khoa: Đội ngũ y tế gồm bác sĩ phổi, bác sĩ ung thư, bác sĩ phẫu thuật lồng ngực, bác sĩ xạ trị, bác sĩ chăm sóc giảm nhẹ…
- Xét nghiệm đột biến gen & phân tử: Quan trọng trong trường hợp mắc ung thư phổi không tế bào nhỏ (NSCLC) để lựa chọn được thuốc phù hợp; tăng cơ hội điều trị thành công hơn.
6. KẾT LUẬN
Ung thư phổi là bệnh lý nghiêm trọng nhưng sự chủ động vẫn mang lại nhiều hy vọng. Khi được phát hiện và can thiệp kịp thời bằng các phương pháp điều trị đa mô thức (phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, nhắm trúng đích), khả năng điều trị thành công và cải thiện chất lượng sống sẽ tốt hơn rất nhiều.
Người dân tại Đồng bằng Sông Cửu Long có thể tầm soát và điều trị ung thư phổi tại Khoa Ung Bướu - Bệnh viện Đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu. Với đội ngũ y tế tận tâm và công nghệ chẩn đoán hiện đại, bà con không cần phải di chuyển lên tuyến trên, mà có thể tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao ngay tại địa phương.
Sức khỏe của lá phổi là hơi thở và chất lượng cuộc sống. Đừng trì hoãn kiểm tra nếu bạn nằm trong nhóm nguy cơ cao hoặc có các triệu chứng nghi ngờ như ho kéo dài hay khó thở. Chủ động bảo vệ sức khỏe bằng cách tầm soát định kỳ và ngừng hút thuốc là hành động yêu thương bản thân thiết thực nhất.
Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng đăng ký qua HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY
