Tư vấn chuyên môn: ĐD.CKI Nguyễn Huy Hoàng

Cố vấn chuyên môn Phòng Điều dưỡng, Điều dưỡng Khoa Ung Bướu

Đối mặt với một chẩn đoán bệnh nặng có thể khiến người bệnh và gia đình cảm thấy như một cánh cửa vừa đóng sập lại. Trong hoàn cảnh ấy, cụm từ “chăm sóc giảm nhẹ” đôi khi càng làm nỗi lo lớn hơn vì thường bị hiểu nhầm là ngừng điều trị, là buông xuôi và chỉ dành cho những ngày cuối đời.

Thực tế, chăm sóc giảm nhẹ không đồng nghĩa với bỏ cuộc. Đây là một phương pháp chăm sóc toàn diện nhằm giảm bớt những đau khổ về thể chất, tâm lý, xã hội và tinh thần cho người mắc bệnh nghiêm trọng, đồng thời hỗ trợ gia đình trong suốt hành trình điều trị.

Hiểu đúng về chăm sóc giảm nhẹ cũng là cách để người bệnh không bỏ lỡ một quyền lợi y tế quan trọng: được giảm đau, giảm khó chịu, được lắng nghe và được sống với chất lượng tốt nhất có thể trong từng giai đoạn của bệnh.

1. Chăm sóc giảm nhẹ không có nghĩa là ngừng điều trị

Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là người bệnh chỉ được tiếp cận chăm sóc giảm nhẹ khi các phương pháp điều trị đặc hiệu đã dừng lại.

Trên thực tế, chăm sóc giảm nhẹ có thể được triển khai ngay từ khi người bệnh được chẩn đoán mắc bệnh và diễn ra song song với quá trình điều trị.

Vì vậy, người bệnh vẫn có thể tiếp tục hóa trị, điều trị lao kháng thuốc hay thuốc ARV, trong khi đội ngũ chăm sóc giảm nhẹ hỗ trợ kiểm soát các triệu chứng như đau, khó thở, buồn nôn, mệt mỏi, mất ngủ… ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Nhờ đó, người bệnh có thể ăn uống, nghỉ ngơi và sinh hoạt thuận lợi hơn, từ đó có thêm thể lực và tinh thần để tiếp tục tuân thủ kế hoạch điều trị.

Đối tượng được chăm sóc cũng không giới hạn ở người lớn mắc ung thư hay HIV/AIDS. Trẻ sơ sinh, trẻ em có bệnh bẩm sinh nghiêm trọng, người sống với bệnh mạn tính tiến triển hoặc những di chứng kéo dài về thể chất và tâm lý đều có thể cần đến chăm sóc giảm nhẹ tùy tình trạng cụ thể.

Tóm lại, chăm sóc giảm nhẹ là một tiến trình đồng hành, không phải sự thay thế cho điều trị.

2. Chăm sóc giảm nhẹ quan tâm đến nhiều hơn một cơn đau

Khi nói đến giảm nhẹ, nhiều người nghĩ ngay đến thuốc giảm đau. Trong thực hành chăm sóc giảm nhẹ, nỗi đau của một người bệnh còn hơn cả những tổn thương trên “tế bào”. Đó là nỗi lo: không đủ tiền đi lại để tiếp tục điều trị, thiếu nguồn hỗ trợ sinh hoạt, lo con cái phải nghỉ học, mất khả năng lao động hoặc gia đình rơi vào khủng hoảng tài chính.

Những đau khổ ấy, cùng với sự kỳ thị và phân biệt đối xử, đôi khi quyết định trực tiếp đến khả năng tiếp tục điều trị của người bệnh. Vì vậy, nhân viên chăm sóc giảm nhẹ sẽ đánh giá và xử trí tích cực các vấn đề này như một triệu chứng lâm sàng. Việc đánh giá cần bao gồm nhiều phương diện như: thể chất, tâm lý, xã hội, tinh thần và cả tâm linh.

Bởi lẽ, khi một người bệnh còn bất an về gia đình và tài chính thì mọi loại thuốc giảm đau liều cao nhất cũng không thể mang lại một sự bình yên thực sự.

3. Nguyên tắc “Hệ quả kép”: Khi mục tiêu điều trị là sự thoải mái của người bệnh

Trong chăm sóc giảm nhẹ, có những tình huống bác sĩ phải cân nhắc rất kỹ giữa lợi ích của một can thiệp và những tác dụng không mong muốn có thể đi kèm. Nguyên tắc “Hệ quả kép” (Double Effect) là một khái niệm trong y đức giúp làm rõ ranh giới này.

Ví dụ, với người bệnh đang chịu cơn đau nặng, thuốc Opioid có thể được sử dụng theo chỉ định chuyên môn để kiểm soát đau và mang lại sự thoải mái. Bên cạnh tác dụng cần thiết, thuốc cũng có những nguy cơ như gây an thần hoặc ảnh hưởng hô hấp nếu sử dụng không phù hợp. Điểm cốt lõi nằm ở mục đích của can thiệp: bác sĩ sử dụng thuốc để giảm đau và giảm sự chịu đựng cho người bệnh, không nhằm tạo ra tác động bất lợi.

Để nguyên tắc này được áp dụng đúng, cần đáp ứng bốn điều kiện:

- Bản thân phương pháp điều trị không trái với đạo đức.

- Mục đích của can thiệp là tạo ra tác dụng có lợi, chẳng hạn giảm đau hoặc giảm khó chịu.

- Tác động bất lợi, nếu xảy ra, không được sử dụng như phương tiện để đạt được hiệu quả tốt.

- Lợi ích tiềm năng phải lớn hơn những tác động xấu có thể xảy ra, đặc biệt ở người bệnh trong giai đoạn cuối đời.

Việc hiểu rõ nguyên tắc này giúp xoa dịu cảm giác sợ hãi của người bệnh và gia đình khi nghe đến những thuốc hoặc biện pháp kiểm soát triệu chứng mạnh.

4. Đích đến của chăm sóc giảm nhẹ là chất lượng sống và phẩm giá

Nếu coi “sự thoải mái” là một quyền cơ bản của con người thì chăm sóc giảm nhẹ chính là phương tiện để thực hiện quyền lợi nhân văn ấy.

Đó có thể là mong muốn được giảm đau để ngủ một đêm trọn vẹn, có đủ sức ngồi ăn cùng gia đình, trở về nhà trong điều kiện an toàn hoặc đơn giản là được tham gia vào những quyết định liên quan đến chính cơ thể và cuộc sống của mình.

Bệnh tật có những giới hạn mà y học không phải lúc nào cũng có thể đảo ngược. Nhưng ngay cả trong những giờ phút ngặt nghèo nhất của đời người, vẫn còn rất nhiều điều y tế có thể làm để người bệnh bớt đau, bớt khó chịu và giữ được phẩm giá của mình.

5. Đồng hành cùng người bệnh tại Thanh Vũ Medic

Tại Bệnh viện Đa khoa Thanh Vũ Medic Bạc Liêu, Đơn vị Chăm sóc giảm nhẹ đồng hành cùng người bệnh và gia đình với mục tiêu hỗ trợ kiểm soát triệu chứng, giảm bớt những khó chịu do bệnh tật và góp phần nâng cao chất lượng sống trong từng giai đoạn điều trị.

Sự chăm sóc không chỉ hướng đến cơ thể mà còn dành sự quan tâm cho tâm lý, hoàn cảnh gia đình và những điều người bệnh đang thật sự cần được lắng nghe. Bởi chăm sóc giảm nhẹ không phải là lời chào tạm biệt. Đó là một cách để khẳng định rằng người bệnh luôn xứng đáng được lắng nghe, được tôn trọng và đồng hành trên hành trình điều trị.

Đó cũng là tinh thần mà Đơn vị Chăm sóc giảm nhẹ Thanh Vũ Medic mong muốn gửi đến mỗi người bệnh và gia đình: sự sẻ chia “Từ trái tim đến trái tim”.

Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng đăng ký qua HOTLINE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY